بیماری گیاهان زراعیٍ باغی زینتی جالیزی

تعریف بیماری:

 

Diesaes , اصطلاحا ً به هر نوع اختلالات فیزیو لوژیک و مرفولوژیک در گیاهان را که بر اثر تحریک مداوم عاملی بوجود می آید اطلاق می شود . این اختلالات ممکن است در اثر فعالیت مداوم عامل بیماری زا بروز کند ( بیماریهای انگلی ) و یا اینکه در اثر عوامل نا مساعد طبیعی مانند سرما , گرما, کمبود یا زیادی نور , فقدان اکسیژن , آلوده بودن هوا در اثر گازهای سمی و یا نارسائی های تغذیه و آب ایجاد شود که به آنها بیماریهای غیر انگلی می نامند .

اختلالات فیزیو لوژیک تغییراتی را در رشد طبیعی گیاه و اندامهای مختلف آن بوجود می آورد . این تغییرات ممکن است در رشد گیاه بیمار دیده شود , یا بصورت بد شکلی هایی در اندامهای مختلف آن بروز کند و باعث تغییراتی در رنگ قسمتهای مختلف گیاه شود .

 

بیماریهای انگلی : 

 

این بیماریها در اثر عوامل انگلی مانند قارچ , باکتری , میکو پلاسما , ویروس , نماتد و گیاهان گلدار انگل بوجود می آید . این عوامل پس از تماس و ورود به داخل گیاه میزبان در اثر تغذیه از ترکیبات موجود در آن رشد و تکثیر , و سبب بروز آسیب هایی می شود .

قارچها از گیاهان پست فاقد کلروفیل هستند که چون قادر به تامین مواد غذایی خود نیستند , آن را از موادی غیر زنده ( بصورت گند روی ) و یا موجو دات زنده ( بشکل انگلی ) کسب میکنند  . اندام رشدی قارچها را رشته هایی به نام میسلیوم تشکیل می دهد که از سلولز یا کیتین بوده و فاقد ریشه , ساقه , برگ و گل اند و اندام تکثیری آنها اسپر گویند .

این عوامل بیماریهایی ایجاد می کنند مانند :

 

1. سفید کها :

 

      سفیدکهای سطحی ( از خانواده erysiphaceae ) و سفيدك هاي داخلي ( خانواده pe) روی بگونیا ، بنفشه آفریقایی ، میمون ، هورتانسیا ، شمشاد و غیره ... که سبب زردی ، ضعف و خشکیدگی گیاه میزبان می شود . برعلیه سفیدکهای سطحی از قارچکشهای گوگردی ( 3- 2 در هزار) ، ( 1بنومیل 1 د ر هزار) ، و بر علیه سفیدکهای داخلی از زینب و د یتان ام 45 ( 2 در هزار ) و ریدو میل 1 در هزار می توان استفاده کرد .

 

 2.  بیماریهای زنگ:

 

       در اثر حمله قارچهایی از راسته      uredinales متعلق به خانوادهای        puccinhaceae  و melampsoraceae   بروز مینماید که علائمی بصورت جوشهای زرد و قهوه ای رنک روی برگ و ساقه ضعف و بد منظره ای روی میخک ، میمون  و غیره ... ایجاد می نماید . زینب و قارچکش سیستماتیک پلنتواکس بر علیه زنگها مو ثرند .

 

3. کفک زدگی و پوسیدگی نرم :

 

    نظر باینکه محیط گلخانه و منازل از نظر رطوبت و حرارت محیط مناسبی برای فعالیت قارچها می باشد ، بیماریهای کفک زده و پوسیده شدت دارد.از جمله این قارچهامی توان از Botrytis  و گونه B. cinerea نام برد که در اکثر گیاهان سبب نرمی و لهیدگی اندام گیاهی آنها مانند پیاز ، گل و قسمتهای دیگر آنها می شود . کاپتان و قارچکش سیستماتیک بنومیل برای کنترل این بیماریها بصورت سماشی بکار می رود و باید حرارت و رطوبت محیط کنترل شود .

 

4. بیماریهای لکه برگی :

 

قارچهایی از جنس Hetrosporium     ، Ramularia   ،  Gloesporium   و Alternaria  روی برگهای گیاهان ایجاد لکه های ریز و درشت می نمایند . بر علیه آنها می توان از قارچکشهای مسی ، کاپتان ،زینب برای سمپاشی بوته ها استفاده نمود .

 

5 . پوسیدگی طوقه و ریشه و اندامهای زیر زمینی گیاه در اثر قارچهای جنس :

 

Fusarium , phytophtora- pythium وsclerotinia  حادث می شود . این قارچها سبب آلودگی پیاز ، غده ، ریزوم ، قلمه و ریشه ها و نهایتا ً پژمردگی و بوته میری می گردد . عدم استفاده از خاک گلدانهای قبلی ضروری بوده و برای جلوگیری از فعالیت قارچها از زینب 3 در هزار بصورت آبیاری گلدانهاهر ماه یک بار استفاده می شودا .و ضد عفونی خاک با متیل برومایدیا فرمالدئید و یا حرارت دادنم خاک قبل از گلکاری ضروری و متداول است .

 

بیماریهای باکتریایی :

 

   باکتریها موجودات تک یاخته ای بسیار ریزی هستند که عده ای روی گیاهان علائمی مانند  پوسیدگی نرم یا لهیدگیایجاد می کنند . باکتریهای جنس Pseudmonas و Erwinia سبب پوسیدگی غده پیاز ، ریشه ، دمبرگ ، ساقه و برگ گیاهانی مانند سیکلامن، دیفن باخیا ، سنبل ، لاله و غیره می شوند . برای کنترل این بیماریها نباید از خاک و قلمه و سایر اندامهای گیاهان آلوده استفاد ه نمود و ضمنا ً قارچکشهای مسی بر علیه آنها به کار می رود .

مصرف قارچکش بنومیل نیز بر علیه باکتریها توصیه شده است.

بعضی از باکتریها روی برگ و سایر اندامهای هوائی گیاهانی مانند بگونیا و شمعدانی ایجاد لکه های قهوه ای رنگ می نماید که غالبا ً در حاشیه آنها هاله شفافی که در اثر نفوذ ترشحات باکتریها است ملاحظه می شود .

 

بیماریهای ویروسی : 

 

این عوامل که موجودات بسیار ریز بوده و منحصرا ً با میکوسکوپ الکترونی قابل رویت اند ، علائمی مانند موزائیک ، زردی ، نکر وز ، کوتولگی و تغییر شکل برگ و گل روی گیاهان ایجاد می کنند . بعنوان مثال ، از بیماریهای ویروسی ، میخک و شکستگی رنگ گل لاله می توان نام برد . انتقال این بیماریها از طریق اندامهای تکثیری گیاهان مقدور بوده و شته ها نیز ویروسها را منتقل می کنند ، لذا باید از پایه های مادری کاملا ً سالم برای تکثیر آنها استفاده کردو بر علیه شته ها سمپاشی کرد .

مکو پلاسما ها هم علئمی مانند ویروسها روی گیاهان ایجاد کرده و عمدتا ً گیاه زرد ، کوتوله و پر پشت شده و جوانه های گلها آن تغییر شکل یافته  ، کیسه ای می شوند و زنجره ها عامل اصلی انتقال آنها می باشد و اندامهای آلوده حاوی این عوامل می باشند که اجرای اصول  بهداشتی و کنتل حشرات برای مبارزه با این بیماریها توصیه می شود .

 

بیماریهای غیر انگلی :

 

گیاهان برای رشد و ادامه زندگی خود به نحو مطلوب نیاز به شرایط محیطی خاصی دارند که چنانچه تغییراتی از نظر کمی و کیفی در این شرایط بوجود آید ، اختلالاتی را در گیاه بوجود می آورد .این عوامل مانند نور ، حرارت و رطوبت کم و زیاد ، آلودگی هوا ، خاک و آب به مواد سمی ، زیادی و کمی مواد غذایی خاک و نا مناسب بودن خاک می باشد .عوامل نا مساعد علائمی مانند قهوهای شدن لبه برگها ، زردی ، پیچدگی ، ریزش برگها، ریز برگی ، پژ مردگی ، کوتاه و بلندی و غیره ایجاد می کنند که به نقل از شریعت پناهی و فیاض ( 1363) بذکر جدولی که در این زمینه تهیه شده می پردازد : ( جدول 1 ) .

سپس به شرح کامل بیماریهای مهم انگلی گیاهان انگلی گیاهان زینتی و عوامل آن خواهد پرداختو طرق مبارزه و کنتلف آنها را متذکر می گردد.
+ نوشته شده در  جمعه بیست و هفتم اردیبهشت 1392ساعت 22:42  توسط موسوی  | 

شانکرسیتوسپورایی درختان میوه هسته دار

  این بیماری که به آن شانکر دایمی(Perennial Cankr) نیز گفته می شود در کشورهای آمریکا، کانادا،ژاپن، انگلستان، آلمان و... شیوع دارد وبه درختان گیلاس، زردآلو، هلو، شلیل، آلو، گوجه وبسیاری از درختان دیگر حمله می کند.

در ایران اولین بار در سال 1325 اسفندیاری این بیماری را روی گیلاس در کرج گزارش کرد. در سالهای 1354 تا1358 بررسیهای جامعی در قالب پایان نامه دکتری در مورد این بیماری در درختان میوه هسته دار(ودیگر درختان میوه) ونیز قارچهای مولد این گروه بیماریها به وسیله  اشکان وحجارود انجام شد ونتایج آن به صورت  چند مقاله  انتشار یافت (اشکان وحجاروه،1360 و1361). براساس بررسیهای مذکور بیماری شانکر سیتوسپورایی درختان میوه هسته دار بیشتر در باغهای استان آذربایجان شرقی وغربی، تهران، خراسان، گرگان ومازندران مخصوصاً در مناطق سرد وکوهپایه های این استانها شیوع دارد. خسارت بیماری روی گیلاس در آذربایجان شرقی بیشتر از دیگر درختهای میوه هسته دار است.

 

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:32  توسط موسوی  | 

پژمردگی ورتیسیلیومی درختان میوة هسته­ دار

  به پژمردگی ورتیسیلیومی درختان میوة هسته­ دار«ورتیسیلیوز مغزسیاه»، «پژمردگی آوندی ورتیسیلیومی» و«پژمردگی آوندی» هم گفته می­شود. در جهان این بیماری روی زردآلو، هلو، آلو، گیلاس، آلبالو وشلیل گزارش شده است. علاوه­ بر درختان مذکور، پایه­ هایی که معمولاً برای این درختان به­ کار می­روند نیز نسبت به پژمردگی ورتیسیلیومی حساس هستند. این پایه­ های حساس شامل آلوی «میروبالان» وگیلاس «محلب» هستند. در ایران این بیماری روی زردآلو در شاهرود، خوی، استانهای کرمان وسمنان، روی بادام در نیشابور، استان سمنان، کرمان وچهارمحال­ وبختیاری، روی گیلاس و آلبالو در استان کرمان، روی آلو وگوجه در گرگان و استان مازندران گزارش گردیده­است. خسارت این بیماری در باغهای زردآلوی شاهرود چشمگیر است. پژمردگی ورتیسیلیومی علت خشکیدن درختان میوة هسته­ دار مخصوصاً زردآلو در استانهای کرمان وسمنان به­ شمار می­رود

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:31  توسط موسوی  | 

پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه و یقة درختان میوة هسته ­دار

  پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه ویقه از بیماریهای مهم درختان میوة هسته­ دار است. این بیماری انتشار جهانی داشته، به همة انواع مهم این درختان خسارت وارد می­سازد. پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه و یقه سرانجام موجب مرگ درختان بیمار می­شود. این بیماری در ایران روی درختان گیلاس، زردآلو وبادام به­ ویژه درختان 3 تا6 سالة آنها در استان سمنان؛ روی درختان بادام و زردآلو در شیراز؛ روی درختان زردآلو در قزوین و رامهرمز؛ روی درختان آلو در استان خراسان؛ روی درختان گیلاس در استان تهران و روی درختان بادام در استان چهارمحال­وبختیاری گزارش شده­است. پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه ویقة بادام یکی از مهم­ترین عوامل زوال بادام در استان چهارمحال ­وبختیاری است

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:31  توسط موسوی  | 

پوسیدگی آرمیلاریایی درختان میوۀ هسته­ دار

  گونه­ های مختلف درختان میوۀ هسته­ دار و بسیاری دیگر از گیاهان چوبی به پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه  مبتلا می­شوند. این بیماری تقریباً در همۀ مناطق جهان که دارای درختان میوۀ هسته­ دارند به ­ویژه در باغهای احداث شده در زمینهای جنگلی شایع است. درایران پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه روی آلو و هلو در اصفهان و روی گیلاس دراصفهان، کرج، مشهد وبسطام گزارش شده ­است(ارشاد، 1374، ایرانی ودیگران، 1382؛ جعفرپور، بی­تا)
+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:30  توسط موسوی  | 

پوسیدگی رزلینیایی درختان میوۀ هسته ­دار

  پوسیدگی رزلینیایی، دامنۀ میزبانی وسیع دارد و170 گونه گیاه متعلق به 63 جنس و 30تیرۀگیاهی از جمله درختان میوۀ هسته­دار، دانه­دار، آووکادو، مرکبات، فی­جوا، زیتون، پسته، گردو، انواع تمشک، توت­فرنگی، ازگیل ژاپنی، انجیر، انبه، وتاک می­توانند مورد حملۀ این قارچ قرار گیرند.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:29  توسط موسوی  | 

شانکر باکتریایی درختان میوه هسته دار

  شانکر باکتریایی درختان میوه هسته دار، در کشورهای اروپایی وایالات متحده آمریکا خسارت زیادی وارد می سازد وباعث خشک شدن نهالها ودرختان جوان، کاهش محصول در درختان مسن وگاهی خشکیدن جوانه ها وگلهای درختان بیمار می شود. به این بیماری« بلاست جوانه»، «بلاست شکوفه»، «خشکیدگی باکتریایی سرشاخه » و«سوختگی سیخک» هم گفته می شود.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:25  توسط موسوی  | 

شانکر کفکی بادام

  این بیماری نخستین بار در بعضی از مناطق بادام خیز استان آذربایجان شرقی مشاهده شد. نگارنده به همراه همکاران دیگر به منظقه  عزیمت واز باغهای بادام صوفیان، شبستر، گوگان و عجب شیر بازدیدکرد. درصد درختان مبتلا به این بیماری حدود 1 درصد برآورد شد (اشکان وهمکاران، 1366). درصد درختهای بیمار در عجب شیر بیشتر از مناطق دیگر بود. مدتها بعد، مطالعات اولیه در مورد این بیماری به  وسیله محمدی پور( 1383) به عمل آمد. نامبرده می نویسد:« بیماری مذکور از سال 1368 با افزایش سطح زیرکشت باغها و رواج ارقام بادام دیرگل اصلاح شده در برخی از مناطق استان آذربایجان شرقی ظهور کرد».

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:25  توسط موسوی  | 

زردی فیتوپلاسمایی وجاروک هلو

زردی فیتوپلاسمایی نخستین بار از باغهای هلوی استان کردستان گزارش شد(بهرامی کمانگر وهمکاران، 1383). نشانه­های این بیماری به گونه های مختلف: زردی براق سراسری برگها درفصل رشد وقرمز شدن آنها در اواخر فصل، ریز شدن شکوفه ها، بدشکلی میوه ها، کاهش شدیدمحصول و زوال تدریجی درختان بروز می کنند. در ایران عامل این بیماری نوعی فیتوپلاسم تشخیص داده شده است. براساس مطالعات انجام شده در خارج (اوگاوا و همکاران،1382) عامل انتقال بیماری، زنجرک آلو(Macropsis trimaculata) است وبیماری با پیوندک آلوده وزنجرک مذکور انتقال می یابد. از زمان وقوع عفونت تا ظهور علایم درباغ حداکثر سه سال زمان نیاز است. برای جلوگیری از اشاعه این بیماری ، ریشه کنی درختان بیمار توصیه شده است.

در باغهای مذکور، جاروک هلو هم مشاهده شده است که تصور می شود عامل آن ماهیت فیتو پلاسمایی داشته باشد. وجود جاروک بادام هم در ایران ولبنان به اثبات رسیده، برای کشورهای بادام خیز جهان تهدیدی جدی به شمار می رود.
+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:24  توسط موسوی  | 

 برگ پیسه ای گیلاس

گاهی این بیماری را به برگ پیسه ای شدید(تیپ روگوز) وبرگ پیسه ای خفیف (تیپ ملایم) تقسیم می کنند. بیماری ویروسی برگ پیسه ای گیلاس، نخستین بار در سال 1920 در ارگون وبعد در کالیفرنیا وبعضی از مناطقی دیگر میوه خیز ایالات متحده آمریکا گزارش شد(Cheney & Parish,1976) در ایران مرحوم منوچهری(1347) نوعی بیماری ویروسی را روی گیلاس در سعید آباد . شهریار مشاهده وگزارش کرده است. نامبرده می نویسد. متحمل است این بیماری برگ پیسه ای (Cherry mottle leaf virus) باشد. جعفرپور(1362) نوعی بیماری در باغهای میوه مشهد روی برگ گیلاس گزارش داده است. او می افزاید که در برگهای درختان بیمار، دندانه های کناری برگ عمیق تر شده، برگها دچار بدشکلی وموزائیکی می شوند. ایزدپناه(1361) موزائیک خفیف (Mild mottle) را روی درختان گیلاس در باجگاه وبعضی از باغهای اطراف شیراز با علایم موزائیک خفیف همراه با بدشکلی ونامنظم شدن حاشیه  برگها و ایجاد پارگی وسوراخ گزارش کرده است.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392ساعت 23:23  توسط موسوی  |